Αυγωνυμα – ενα Μεσσαιωνικο χωριο στο Πεληναιο

P1120893

Στο δρομο απο την Ελιντα προς τον Αναβατο,  συνανταμε ενα προ-μεσαιωνικο χωριο, τα Αυγωνυμα.  Δεν ξερω αν φταιει ειχε μπει ο Σεπτεμβρης και ολοι εχουν φυγει, αλλα η κεντρικη πλατεια ειναι ερημη.  Στο βαθος ενα καφενειο με πεντε υπερηλικες θαμωνες που παιζουν χαρτια. Ενα σχολειο και μια εκκλησια στην πλατεια μαρτυρουν πως ισως υπαρχει μια μικρη κινηση και τον χειμωνα.

Το χωριο μεχρι τα μεσα του προηγουμενου αιωνα δεν ειχε καμια τουριστικη κινηση. Την δεκαετια του ’80 και μετα οι ξενοι και οι ντοπιοι τουριστες ανακαλυψαν την μαγεια του να μενεις σε καποιο απο τα παλια κτισματα αφου προηγηθουν μερικες στατικες και αρχιτεκτονικες παρεμβασεις για να γινει ο εσωτερικος χωρος λειτουργικος και βιωσιμος.  Εξωτερικα δεν αλλαξε τιποτα αισθητικα απο την μεσαιωνικη εικονα.

Τοσο μεγαλη ηταν η ζητηση αυτων των εριπειων ωστε χτισθηκαν και καινουργια σπιτακια καθ’ εικονα και ομοιωση των παλιων.  Τα καινουργια διακρινονται καθαρα απο τα παλια, αλλα δεν χαλανε την ολη εικονα.

Μια βολτα στα καλντεριμια του χωριου απομεσημερο Τεταρτης μεσα Σεπτεμβρη.  Ουτε πουλι πετουμενο, ουτε γατα, ουτε ανθρωπος.  Μερικα απο τα σπιτακια φαινεται να ειχαν κινηση πριν απο λιγο. Ετσι μαρτυρουσαν οι στοιβαγμενες καρεκλες η τα κουρτινακια στα παραθυρα.

Στην δυτικη πλευρα του χωριου καθως βγαινεις απο τα τελευταια χαλασματα, απλωνεται κατω μια πλαγια και το Αιγαιο στην δυτικη πλευρα, γινεται ασημενιο κατω απο τον ηλιο του μεσημεριου.  Και καθεσαι και σκεφτεσαι πως γινεται ενας ξεροτοπος, να ειναι τοσο ομορφος.

Βλεπω αρκετα πωλητηρια στα πετρινα σπιτακια.  Φανταζομαι οτι οι τιμες θε ειναι ειναι αρκετα χαμηλες.  Φανταζομαι οτι ειναι ιδανικο μερος για ησυχατηριο, για ανθρωπους που μελετουν η γραφουν.

Φευγω απο τα Αυγωνυμα με μια αισθηση οτι επισκεφθηκα ενα ερημο χωριο. Μα ουτε μια γατα;

Σας φιλω γλυκα.
P1120885

Λαγκαδα- ενα χωριο σαν αγκαλια

lagada

Εχουν περασει πανω απο εικοσι χρονια οταν πρωτοαντικρυσα την Λαγκαδα σε καποια εκδρομη με την οικογενεια του Ερρικου. Εκεινα τα χρονια ο δημοσιος δρομος που ενωνει την νοτια με την βορεια Χιο απο την ανατολικη πλευρα, περνουσε μεσα απο το χωριο.  Ετσι λοιπον οπως κατεβαιναμε τον φιδωτο στενο δρομο προς το λιμανακι παρακαλωντας να μην ερχεται καποιο αλλο αυτοκινητο αντιθετα και ζοριστουμε,  ειπα αυθορμητα, μα τι ομορφο χωριο, θα ηθελα να ειχαμε ενα σπιτακι εδω.

Αναμεσα σε δυο βουνα και απο την δυτικη πλευρα το Πελληναιο την προστατευουν απο παντου.   Μπροστα ενα φυσικο λιμανακι και απεναντι η μικρη Εγνουσα (Οινουσσες) και κατι ανατολες απο τα παλια λημερια της Μικρας Ασιας που σου κοβουν την ανασα.  Τα σπιτια χτισμενα αμφιθεατρικα σκαρφαλωνουν στο υψωμα.  Μια μητροπολη, ο αγιος Γιαννης, ενα σχολειο, ενα δημαρχειο, κι ενα κοιμητηρι, σημεια σημαντικα στη ζωη του χωριου.  Αναμεσα στα δυο βουνα ο καμπος της Λαγκαδας γεματος οπωροφορα -κυριως εσπεριδοειδη- , κυπαρισσια και αρωματικους θαμνους.

Εχει κι ενα ποταμι τον Αγρελωπο, που στις κακοκαιριες γινεται χειμαρος και καταληγει στον Σκαρδανα, το προστατευμενο τεχνητο λιμανακι που δενουν τις βαρκες.

Οταν πρωτοπηγα ειχε δυο ταβερνες κι ενα καφενειο.   Ουτε μπακαλικο, ουτε μαναβικο, ουτε φουρνο.  Μονο ενα φαρμακειο κι ενα κρεοπωλειο.  Στο χωριο ζουσαν τοτε αδελφια του πατερα του Ερρικου που ποτε δεν ειχα γνωρισει.   Εκεινο που μου εκανε εντυπωση ηταν τα παιδια -εγγονια τους-  στο χωριο που εμοιαζαν φυσιογνωμικα  με τον μικρο μου τοτε Teddy.  Απο εκεινη την πρωτη επισκεψη θυμομαστε μια εικονα ενος μπομπιρα, του Σαββα, συνομιληκου και μακρυνου εξαδελφου του Teddy, να βοηθα τον παπου του χτυπωντας ενα χταποδι στα βραχια ενω ο Teddy ειχε ανατριχιασει ολοκληρος και τον ειχε πιασει τρομαρα στην θεα του μαρτυριου του χταποδιου.

Περασαν τα χρονια.  Η επιθυμια που ειχα εκφρασει τοτε -αχ να ειχαμε ενα σπιτακι  εδω- εγινε πραγματικοτητα.  Ο πατερας του Ερρικου δεν υπαρχει πια και ολα του τα αδελφια εχουν φυγει απο την ζωη.

Η Λαγκαδα αλλαξε λιγο.   Τωρα ο δρομος περνα εξω απο το χωριο.  Η φωτογραφια που βλεπετε  ειναι απο τον δημοσιο δρομο.  Στο λιμανακι υπαρχουν ακομα οι δυο ταβερνες και μερικα μεζεδοπωλεια.  Κατα μηκος της βορειας πλευρας εχουν γινει πεντε εξι καφετεριες που συγκεντρωνουν πολυ κοσμο το καλοκαιρι προκαλωντας αδιαχωρητο στο περιωρισμενο παρκινγκ στην προκυμαια.  Κοντα στο λιμανι τωρα υπαρχει ενα μινι μαρκετ και φετος για πρωτη φορα ειδαμε και φουρνο.  Παρ’ ολα αυτα καθε πρωι,  περναει το φορτηγακι με το ψωμι, το φορτηγακι με τα γαλακτοκομικα και φυσικα ο ψαρας και ο μαναβης.  Αντηχει ολο το χωριο απο τις φωνες τους.  Το ταχυδρομειο ανακοινωνεται επισης με μεγαφωνα, δεν γινεται  διανομη, πρεπει να πας στο δημαρχειο να το παρεις.  Η ακουστικη λογω μορφολογιας ειναι εξαιρετικη.

Απο το λιμανακι της Λαγκαδας εχει πολλα καθημερινα δρομολογια στην Εγνουσα.  Φετος αραξαν και πολλα Τουρκικα γιωτ.  Ερχονται, τρωνε, πινουν και περνουν παλι απεναντι.

Παραλια καλη για μπανιο δεν υπαρχει στην Λαγκαδα.  Μονο κατι βραχακια στην νοτια εισοδο του χωριου – στον Καρυδα – για τολμηρους κολυμβητες.  Υπαρχει ωραια παραλια στην επομενη βορεια βαλα που λεγεται Δελφινι – η Δερφινι- αλλα εκει υπαρχουν στρατιωτικες εγκαταστασεις και η προσβαση δεν επιτρεπεται.  Η πλησιεστερη παραλια απο την νοτια πλευρα ειναι ο Αγιος Ισιδωρος οπου λειτουργουν και κατασκηνωσεις.

Λιγοι οι κατοικοι που παραμενουν τον χειμωνα στην Λαγκαδα.  Μονο δεκαεξι μαθητες στο δημοτικο σχολειο -πριν λιγα χρονια ηταν 65 -.  Ερημια μετα τον Σεπτεμβρη.

Βρεθηκαμε εκει παλι φετος τις πρωτες ημερες του Σεπτεμβρη.  Το πευκακι που τυχαια φυτρωσε στην αυλη μας εχει θεριεψει.  Μια μανταρινια, μια νεραντζια κι ενα περγαμοντο διφορο, ηταν καταφορτα με καρπους.  Λυπαμαι που δεν θα τα χαρω . Εξυνα το φλουδι τους για να χορτασω αρωμα.   Ο καμπος στελνει απανω μια γλυκεια μοσχοβολια.  Ανακατη απο λυγαριες, συκιες και κυπαρισια. Θυμαμαι μια   φραση της Μαργαριτας Λυμπερακη καπως ετσι: Απο ολους τους κοσμους αυτος εδω ειναι ο πιο ομορφος.

Μια μακρυνη θεια που αγαπουσα -η θεια Μαρια- πεθανε περσυ.  Μου εδινε κοπανιστη ντοπια, απο την καλη της τυροκαλαθας με το μελιπαστο.  Τα παιδια της που μενουν εκει με ρωτησαν αν θα μπορουσα να μεινω στην Λαγκαδα για πολυ καιρο.  Νομιζω πως οχι.  Θα μπορουσα αν ημουν οργανωμενη να μεινω εναμισυ μηνα το πολυ δυο.  Νομιζω οτι θα μου ελειπε η πολη. Παρ’ ολα αυτα το θεωρω ευλογια που υπαρχει αυτη η γωνια εκει στην ακρη της Ελλαδας και μπορω να την χαιρομαι κατα καιρους.  Που μπορω να βλεπω τετοια ομορφια και να μυριζω ολα τα καλα της μυροβολου. Κι ας με ξυπνουν τα σκυλια και τα κοκκορια.

Στο κατω αριστερο μερος της φωτογραφιας, βλεπετε μια σκεπη;  Εκει θα με βρειτε. Στο δρομακι προς Αγρελωπο μετα την βρυση αριατερα στην ανηφορα πριν την στροφη. Κι αν δε το βρητε, ρωτηστε που ειναι ο γιος  και η νυφη του Κοραη,  Θα σας πουν.

Σας φιλω γλυκα.

το νησι, η φωτια, το αυριο

Οταν χρονια πριν διαβασα για πρωτη φορα το μοναδικο αριστουργημα της Ιωαννας Καρυστιανη ¨Μικρα Αγγλια” , το σκηνικο της περιγραφης στο μυαλο μου δεν ηταν παρμενο απο την Ανδρο. Ηταν παρμενο απο την Λαγκαδα της βορειας Χιου, ενα φυσικο λιμανακι, ενα μικρο χωριο κτισμενο αμφιθεατρικα, κι ενας καμπος με περιβολια που καθε πρωϊ ανεβαζουν στην αετοφωλια μου αυτες τις μυρωδιες που περιεγραφε το βιβλιο. Και που μεχρι πριν λιγα χρονια οι γυναικες των ναυτικων περιμεναν να ακουσουν την πρωϊνη ντουντουκα¨ ..να τους λεει να περασουν να παρουν την αλληλογραφια απο το δημαρχειο. Ναυτοχωρι κι αυτο και πολλα αλλα στο νησι.

Την Χιο δεν την ηξερα απο μικρη. Ηξερα μια αρχοντισσα στην Αθηνα, την μητερα της κυριας Αργυρως το γενος Φαφαλιου που δευτερη στην τεχνη της ζαχαροπλαστικης και της διακοσμησης δεν υπηρχε. Απο τα χερια της φυλαγω ακομα ενα κεραμεικο πιατο σε κοκκινο και μπλε.

Την Χιο μπορεις να την αγαπησεις απο τους ανθρωπους της. Οταν ομως πατησεις το ποδι σου στα αγιο χωματα της τοτε αν εχεις και λιγα ψιχουλα ευαισθησιας σε κανει δικο της. Ετσι με εκανε κι εμενα δικια της, πανε χρονια τωρα.  Στην δικη μου περιπτωση, δεν βοηθησε η ευαισθησια μονο αλλα και τα ματια του αγαπημενου μου και της οικογενειας του που ελαμπαν.  Εξ’αλλου οταν στην ερωτηση “Εσυ ποιανου εισαι κορη μου”  απαντας στις γεροντισσες “ειμαι η νυφη του Κοραη” πολιτογραφεισαι Χιωτισσα και χαιρεσαι που απεκτησες και δικο σου νησι στην πορεια της ζωης.

Απο εκεινη την πρωτη φορα μεχρι σημερα, την Χιο την εμαθα καλα. Απο τα Αγιασματα και τα Καμπια, ως τον Εμπορειο και τα Φανα. Σπιθαμη προς σπιθαμη, με εικονες, με γευσεις αλλα πιο πολυ με μυρωδιες.

Δεν ειναι τυχαιο αυτο το “Μυροβολος Χιος” . Ακομα κι αν δε το εχεις ακουσει, το νοιωθεις. Την πρωτη φορα που αφηνα πισω το νησι φορτωμενη με κοπανιστη, μαστιχια και ποτα λυπομουν που δεν μπορουσα να κλεισω την γλυκεια μυρωδια του αερα σε ενα μπουκαλι και να την παρω μαζι μου.  Το καλο ειναι οτι η οσφρηση ειναι η αισθηση με την μεγαλυτερη μνημη.

Για να αγαπησεις την Χιο ξενε, πρεπει να κανεις ωρισμενα πραγματα. Πρεπει να καθησεις στην βιβλιοθηκη του Κοραη και να διαβασεις,  πρεπει να τρυπωσεις σε αρχοντικο του καμπου και να καθησεις στο πεζουλι του πηγαδου, κι αν ειναι βραδυ να δεις μεσα τον φεγγαρο!  Πρεπει να καψεις τα ποδια σου στα μαυρα βολια, να καθησεις κατω απο το πλατανι στους Πιτυους, να σε πιασει δεος στο Αγιο Γαλας, να κολυμπησεις στα Φανα, να τρεξεις πισω απο τον ηλιο στον Αναβατο, να κλεψεις ενα βοτσαλο απο τον Ναγο, και να φας τυλιχταρακι.  Και χιλια δυο αλλα μπορεις να κανεις και να χαιρεσαι καθε λεπτο με ολες σου τις αισθησεις.

Αν ειχα χρηματα για επενδυσεις το πρωτο που θα εκανα θα ηταν να ξανανοιξω τα λουτρα στα Αγιασματα. Μαγικο και ευλογημενο μερος, μαε το χαρισε η φυση κι εμεις το αφησαμε και φυγαμε.

Η Χιος (μου πια) καιγεται. Καιγεται η καρδια μου και οι καρδιες οσων την αγαπαμε. Αυτα τα μερη που σκαρφαλωνα, θαυμαζα και λατρεψα ειναι παραδομενα στις φλογες. Τα αποτελεσματα ειναι ολεθρια κι εχουν οικονομικες, κοινωνικες και περιβαλλοντολογικες επιπτωσεις που θα κρατησουν χρονια.  Ειλικρινα αυτη τη στιγμη δεν μπορω να σκεφτω ποιος φταιει και ποιος δεν φταιει.  Πανω στον ολεθρο δεν μπορω να σκεφτω σαν τιμωρος ((αν και θα επρεπε). Το νησι χρειαζεται την βοηθεια μας και την αγαπη μας πιο πολυ απο ποτε.

Η Χιος ειναι τα μαστιχια του Νοτου, ο Καμπος στο κεντρο και οι μυγδαλιες του Βορρα.

Διαβαζω οτι τα σχοινα και το μαστιχι ξαναγινονται. Ποτε; Υστερα απο δεκαετιες; Και πως το ξερουν οτι θα ξαναγινει. Το μαστιχι ειναι αποτελεσμα μικροκλιματος. Αυτο με τοσο μεγαλη πυρκαγια δεν θα μεινει το ιδιο.  Θα επανελθει; Ουτε εσεις μπορειτε να απαντησετε ουτε κι εγω.  Πανω που ανοιξε η αγορα στην Ιαπωνια και στην Τουρκια, πανω που το μαστιχι αρχισε δειλα να ταξιδευει στον κοσμο και να αποκτα θαυμαστες , τωρα εγινε κι αυτο.

Στο κεντρο και στο νοτο του νησιου εχω ταξιδεψει πολλες φορες. Απο τοτε που ο δρομος ηταν στενος και φιδωτος και ηθελες τον διπλασιο χρονο να φτασεις στην Κωμη. Αυτο το κομματι του νησιου που καιγεται ειναι (ηταν) ενας μεγαλος οικονομικος πορος.  Τα πρωτα χρονια που σταματουσα στα Αρμολια στα καναταδικα, εκανα δυο πραγματα. Πρωτα πηγαινα αριστερα στο καναταδικο του παπου. Ετσι τον ελεγα τον μοναδικο γεροντα που εφιαχνε πραγματικα ομορφα λαικα μοτιβα και ηταν εκει με την γιαγια και μου τυλιγαν τις κουπες σε εφημεριδες.  Εφυγε η γιαγια με τα χρονια και βαρυνε ο παπους. Ζει ακομα μου ελεγε η ανηψια του η Χριστινα τα τελευταια χρονια. Προπερσυ εμαθα οτι εφυγε. Να πω οτι δε μου κανει καρδια να παω σε αλλα καναταδικα.. Το δευτερο ηταν να τρυπωσω κατω απο τα μαστιχοδεντρα πισω απο τα μαγαζια στο σταυροδρομι.  Σκια, ασπρο χωμα, η μυρωδια του σχοινου, εβγαινες απο το λιοπυρι κι εμπαινες στην σκια του σχοινου.  Τα τελευταια χρονια ειχα παρασυρει μαζι μου και την μαμα. Της αρεσε τοσο! Σαν τους κλεφτες που δεν κλεβαμε ομως αλλα θαυμαζαμε αυτη την παραξενια της φυσης.

ακριβως εκει!

Οι Ολυμποι που ξεμειναν εκει απο τον Μεσσαιωνα ειναι αλλη αγαπημενη γωνια που απειλειται. Η Βεσσα που ηταν εκει διδασκαλισσα η γιαγια του Ερρικου για χρονια.  Η Ελιντα που ο δρομος δεξια και αριστερα ειναι γεματος καππαρες και θυμαρια.

Τα γραφω και στεναχωριεμαι. Και αναρωτιεμαι ποσο οποιος και να το προξενησε απεχει απο τον ορισμο του ανθρωπου.

Η φωτια ακομα μαινεται, μερικοι λενε οτι θα σταματησει στη θαλασσα. Ελπιζω οχι. Η φωτια καποτε θα σβησει κι ελπιζω συντομα. Και μετα. Μετα πως θα επουλωθουν οι πληγες; Πως θα ξαναβγουν οι αγριοτουλιπες και τα σπαρτα σ’αυτο το πονεμενο κομματι. Πως θα ξαναχαμογελασουν οι ανθρωποι; Πως να αρχισεις να σκεφτεσαι το μετα, οταν τεσσερεις μερες τωρα οι ελπιδες λιγοστευουν.  Γιατι δεν κατεβηκε ολο το νησι να βοηθησει αυτο το κομματι. Γιατι, πως ..ποτε;

Αυριο!  Ποσο αβεβαιο ακουγεται.  Οσο ανισος ειναι ο ανθρωπος απεναντι στην φυση. Χιος αγαπημενο νησι, το γκρεμισε ο Εγκελαδος, το εβαψε ο Τουρκος στο αιμα, το καιει η φωτια.  Κουραγιο και υπομονη στους ανθρωπους που το αγαπουν. Μπορουν να κανουν και θαυματα. Το δασακι του Καρυδα στην Λαγκαδα ειναι εργο ανθρωπων. Το φυτεψαν και το προσεχουν σαν τα ματια τους .. μερα και νυχτα.
Διαβαστε ενα post που εγρσψσα για την μαστιχα πριν 4 χρονια .

Σας φιλω γλυκα.