Παει καιρος που το φιν φον ασχοληθηκε με καποιο συγκεκριμενο θεμα. Φταιει η ανοιξη, φταιει ο καιρος και οι συγκυριες. Ο Φλεβαρης μας πικρανε, ο Μαρτης μας ξεσηκωνει, και τα γεγονοτα απανταχου μας αποπροσανατολιζουν. Αφορμη μου εδωσε ( η να πω καλυτερα μου εδοσε; ) η λεξη κλοτσια που διαβασα σε καποιο σχολιο σε κοινωνικη ιστοσελιδα. Φαγαμε αβγα, προλαβαμε τρενα και τωρα δινουμε και κλοτσιες. Κι αυτος ο Φιλοποιμην Φινος, απο που κι ως που ονομασε την ταινια του ” Το Κλωτσοσκουφι”;
Το πραγματικο κλωτσοσκουφι ειναι η Ελληνικη γλωσσα και η εξελιξη της μεσα απο τις διαφορες ιστοσελιδες. Και δεν εννοω μονο τις απιστευτες ανορθογραφιες, αλλα και την λανθασμενη αντιληψη για το τι σημαινουν οι λεξεις. Αλλο ενα παραδειγμα, η αναφορα ενος φιλου για το μπερδεμα των λεξεων “ανακλαστικα” και “αντανακλαστικα”. Περα απο το τι γραφεται παντως, αυτες τις λεξεις τις ακουμε απο ” δημοσιογραφους ” σε εγκυρα μεσα μαζικης ενημερωσης. Αντι να μαθαινει ο “δημοσιογραφος” (*) πως να χειριζεται σωστα την γλωσσα, μαθαινει τον ορο “καρε καρε” και ξεμπλεξε. Πως λοιπον να μαθουν αυτοι που ακουνε να μιλουν σωστα. Σου λεει αφου αυτος το λεει ετσι, ετσι θα ειναι.
Η επιστημη της γλωσσολογιας παντα με συνηρπαζε (προσεξτε παρατατικο). Δεν εχω ειδικες γνωσεις πανω στο θεμα, αλλα παντα εψαχνα ετυμολογιες και σωστους τροπους γραφης η εκφρασης. Πιστευω στην εξελιξη της γλωσσας, κι αυτο δεν ειναι αποψη, ειναι γεγονος. Την Ελληνικη γλωσσα δεν την σπουδασα, την διδαχτηκα στο σχολειο και μαλιστα περασα απο δυο σχολες.
Η πρωτη σχολη του Αχιλλεα Τζαρτζανου και η δευτερη του Μανολη Τριανταφυλλιδη. Παραλληλοι μελετητες της Ελληνικης γλωσσας με διαφορετικες αποψεις ο καθενας. Ο Τζαρτζανος της “απλης καθαρευουσας” και ο Τριανταφυλλιδης της “δημοτικης” . Η γραμματικη του Τζαρτζανου διδασκοταν στα σχολεια απο τα μεσα του προηγουμενου αιωνα. Οι γονεις μου αυτη τη γραμματικη διδαχτηκαν. Καποια στιγμη εμφανιστηκε το κοκκινο και μπλε βιβλιο της γραμματικης του Μανολη Τριανταφυλλιδη. Κι εμενα μου κολλησε στραβα ο Μανολης με το ομικρον. Και τοτε επεσαν μονοι κι διπλοι οι καθαρευουσιανοι και χλευασαν (αδικα) τον Τριανταφυλλιδη παραφραζοντας την γλωσσα που εισηγαγε (προσεξτε αοριστο). Πρωτη πρωτη, η θεια μου η Ελενη που συνεχεια κοπαναγε οτι ο Τριανταφυλλιδης ελεγε την υποτεινουσα, “αποκατιανη τεντωστρα” . Η θεια μου αν υπηρχαν κοινωνικες ιστοσελιδες τοτε τετοια θα εγραφε (την βλεπουμε και σημερα την ανυποστατη υπερβολη). Εγω εφερνα παντα αντιρρησεις στην θεια Ελενη αν και ενδομυχα δε μου αρεσε ουτε ο γκιωνης με ομικρον (ακου εκει γκιονης, ακομα και στο κλασσικο αλφαβηταριο κανει γκιων γκιων). Παντως απο τοτε (και κακως) η γλωσσα που χρησιμοποιουσες δηλωνε το πολιτικο σου στατους. Αν μιλαγες καθαρευουσα, ησουν δεξιος, δημοτικη αριστερωτερων τασεων και αν μιλαγες “μαλλιαρη” ησουν κομμουνιστης.
Μετα ηρθε η χουντα και εκανε αυτη την αντιληψη θρησκεια, αφου κατηργησε τον Τριανταφυλλιδη και απερριψε γλωσσολογικα καθε Ροϊδη και Ψυχαρη. Η καθαρευουσα εβαλε παλι το στεμμα της και οι αυλικοι την λιβανιζαν. Το γραφω ετσι χαριν λογου γιατι προσωπικα μου αρεσει η αρχαια Ελληνικη γλωσσα (και κυριως της εποχης του 5ου πΧ αιωνα που την καταλαβαινω αρκετα) Η γλωσσα εξελισσεται και δεχομαι την εξελιξη της. Εκεινο που δεν δεχομαι ειναι η κακοποιηση της. Βεβαια αυτο που εγω ονομαζω κακοποιηση, αλλοι το βλεπουν φυσικη εξελιξη.
Μια απο τις κακοποιησεις της Ελληνικης γλωσσας ειναι η εμμονη του να γραφει ο Ελληνας τα γνωστα ” greeklish “. Ομολογω οτι εχω γραψει κι εγω, οταν στον υπολογιστη μου δεν ειχα επιλογη γλωσσας. Οταν ομως μου δοθηκε η ευκαιρια τα εγκατελειψα. Καποτε μαλιστα ειχαν εισαγαγει οι χρηστες και κανονες. Και μαλωναν μεταξυ τους για ανορθογραφιες. Φεξε μου και γλυστρησα. Η γλωσσα και η αλφαβητος μας χαρακτηριζει σαν λαο και ειναι κριμα να μην την χρησιμοποιουμε αφου υπαρχουν πλεον τα μεσα. Μεσα απο κατι “δε βαριεσαι” χανονται οι αξιες. Επισης ομολογω οτι και σημερα ακομα γραφω ξενες λεξεις με ελληνικους χαρακτηρες απο καθαρα σκωπτικη διαθεση. Και δε θα σταματησω γιατι οτι και να κανω, η αγγλικη γλωσσα δεν φοβαται απο μενα. Αντιθετα, στατιστικες μελετες, καταληγουν σε συμπερασματα οτι σε εκατο χρονια, θα εχει εκλειψει ακομα και η Ελληνικη αλφαβητος. Ας οψεται το γουεμπ.
Αλλη κακοποιηση ειναι η ορθογραφικη. Εχω δει επανειλημμενα τη λεξη “κοζμος” (ακουστικοι τυποι), “τι κανεται;” (μπερδεμα με ενεργητικη και παθητικη φωνη) και “Μυτηλινη” (πολλα ι και τα μπλεξαμε). Κι εδω εξομολογουμαι. Για καιρο εγραφα “ιδιεταιρος” αντι για ” ιδιαιτερος” μεχρι που επενεβη η Ντενια και μου το υπεδειξε. Μη ξεχναμε οτι τα τελευταια τριαντα χρονια γραφω αγγλικα (αν και δε μου αρεσουν οι δικαιολογιες).
Μια ακομα μορφη κακοποιησης ειναι η αναμιξη Ελληνικης και Αγγλικης ακομα και στις πιο απλες εκφρασεις. (Ρηλαξ μεγαλε, δε τρεχει κατι, ολα ειναι κουλ). Αυτο τωρα ο παππους μου δε θα το καταλαβαινε. Θα επρεπε να του πω: Ησυχασε παππου, δεν συμβαινει τιποτα, ολα ειναι ενταξει. Ελα ξερολα και πες μου οτι το “δεν συμβαινει τιποτα” ειναι διπλη αρνηση. Κι ομως ετσι το λεγαμε.
Αυτοι λοιπον που γραφουν ετσι, δεν το κανουν επιτηδες. Απλα ετσι εμαθαν και δεν δινουν φραγκο για την Ελληνικη γλωσσα. Το λυπηρο ειναι οτι εφοσον δεν εμαθαν αυτοι, δεν θα μαθουν και τα παιδια τους.
Εξελιχθηκε η γλωσσα τοπικα και μορφολογικα, και νομιζω οτι καθεμια περιοδος της εχει αφησει σημαντικα αντιπροσωπευτικα (λογοτεχνικα) εργα αφου εχει σημασια τι λες και οχι πως το λες. Οι γλωσσολογικες μαχες ανα τους αιωνες ηταν θεματα καθαρα πολιτικα, και συνεχιζουν να ειναι. Η γλωσσα γινεται συμβολο ιδεων και σαν συμβολο το εκμεταλλευονται πολλοι. Η γλωσσα ειναι (μαζι την εικονα) το κατ’ εξοχην μεσον επικοινωνιας κι αν δε χρησιμοποιειται σωστα, δεν περνα το σωστο μυνημα. Το “κονσεπτ” (νατην η αμερικανια) ομως θελει και δεκτη που να καταλαβαινει τη γλωσσα σωστα.
Προσφατα η υπηρεσιακη κυβερνηση τοποθετησε στη θεση του υπουργου παιδειας ενα γλωσσολογο. Δεν μπορω να πω οτι με εχει εντυπωσιασει θετικα αυτο, γιατι ειμαι κι εγω σαν ολους τους αλλους Ελληνες. Σκεφτομαι πολιτικα. Βρισκω οτι κινειται σε ορια “εθνικοφροσυνης”. Αλλα δε φταιω κιολας, οποιος δεχεται να πολιτευτει πρεπει να κρινεται σαν πολιτικος και μετα ως οτιδηποτε αλλο αναφερει το βιογραφικο του. Ομως και πριν να με ρωταγες, δεν πιστευω οτι οποιος εγραψε λεξικο, ειναι και κορυφη. Γιατι αν ειναι ετσι τοτε:
φιν φον = (επιθετο/ακλιτο) οτι ωραιο, φινο και ντελικατο. Ετυμολογικα προερχεται απο την αγγλικη λεξη fine.
Ασε που νομιζω οτι αυτος ευθυνεται για τα “αβγα” (**)
Ενας αγαπημενος μου συγγραφεας (μα παρα πολυ) ειναι ο Βασιλης Αλεξακης. Ολοκληρο το εργο του εχει γλωσσολογικο χαρακτηρα και το γεγονος οτι κατεχει πολυ καλα και την Γαλλικη γλωσσα και την Ελληνικη και συχνα αντιπαραθετει εννοιες και στις δυο γλωσσες, με εκανε να ανυπομονω για το επομενο βιβλιο του. Τον ανακαλυψα με το βιβλιο “Παρισι-Αθηνα¨ και απο τοτε με κερδισε.
Κατα τη διαρκεια της δικης μου ζωης πολλα αλλαξαν στην Ελληνικη γλωσσα. Καταργηθηκαν οι περισπωμενες, οι ψιλες και οι δασειες, οι υπογεγραμμενες, η δοτικη, και προστεθηκαν καινουργιες λεξεις σαν επακολουθο της τεχνολογικης εξελιξης, αλλαξαν οι καταληξεις των λεξεων με το περασμα απο την καθαρευουσα στη δημοτικη. Ανακαλυφθηκε ο υπερ-υπερθετικος βαθμος (καλυτεροτερος) και πολλα συνηρημενα ξεσυναιρεθηκαν. Η ξεσυναιρεση των λεξεων εχει σαν αποτελεσμα να “γεμιζει ο στομας σου”απο την λεξη. Αλλα τα δεχομαι εντελως φυσιολογικα, αλλα τα θεωρω απαραδεκτα. Η ανορθογραφια παντως, οποια μορφη εξελιξης της γλωσσας κι αν εχει υιοθετησει ο καθενας μας με ενοχλει. (***) Το χειροτερο μου ομως ειναι το μπερδεμα προστακτικης ενεστωτα με αοριστο. “ΕπΕτρεψε μου να τηγανΗσω ενα αΒγο” η “Του επΙτρεψα να να παει στον μΟλο). Εδω ειναι που απλωνω το χερι και πιανω τα υπογλωσσια.
Και η ασυνταξια με ενοχλει. Εχασε το ρημα το υποκειμενο του και η βρηκε η αντωνυμια το ουσιαστικο. Πολλες φορες γινεται μεταφραση κατα λεξη μιας ξενης φρασης που υπαρχουν διαφορετικοι συντακτικοι κανονες. Δε μου ερχεται παραδειγμα, αλλα αν μου ερθει θα το γραψω σε σχολιο.
Αυτα για την γλωσσα σημερα, που πολλοι προσπαθησαν να την τιθασευσουν με κανονες. Ολοι εκινουντο ( η κινιοντουσαν ) στα πλαισια της πολιτικης και πολιτιστικης τους ταυτοτητας. Και μπραβο τους, γιατι χρειαζεται τολμη να τα βαλεις με τη γλωσσα.
Προσωπικα διαβαζω ευχαριστα κειμενα καθαρευουσας, δημοτικης, με στιξη (τα κειμενα του Βενεζη δεν θα ειχαν την ιδια αιγλη), γραμμενα σε τοπικες διαλεκτους, αρκει να εχουν μια εσωτερικη ισορροπια. Και θαυμαζω τον πλουτο και την δυναμη της γλωσσας μας. Της Ελληνικης.
Σας φιλω γλυκα.
——————————————————————————————————————
* Δεν ειναι ολοι οι δημοσιογραφοι ασχετοι, ομως ειναι αρκετοι ωστε να ακουγονται τα μαργαριταρια τους και να εξευτελιζεται η γλωσσα.
** Αβγα ειναι μονο τα αυγα βατραχου. Το νου σας!
*** Εξαιρουνται οι ξενοι που μαθαινουν Ελληνικα, εκεινοι που εμαθαν τη γλωσσα ακουστικα, κι εκεινοι που δεν πηγαν σχολειο.
Κι αν σε πιασει βροχη τρεξε κατω απο το gazebo.
Και το πιο ομορφο ροζ της ανοιξης
Αλλου παλι η βλαστηση δεν ακολουθει κανενα γεωμετρικο κανονα. Οι φτερες πλαισιωνουν τις αζαλεες, τα χρωματα μπλεκονται ατακτα και στο βαθος διακρινεις μια λιμνη.
